ТАРЖИМАИ ҲОЛ

Абу Мансур ал-Қумрий Х аср бошларида Бухорода туғилган ва бутун умр шу ерда яшаган. У Бухоро амирларининг сарой табибларидан бўлган; Ибн Сино ёшлигида ал-Қумрийдан тиб бўйича назарий ва амалий билимлар олган. Табобатга оид саккизта асар ёзгани маълум, лекин улардан иккитасигина бизгача етиб келган.
Ал-Қумрийнинг “Китоб ал-ғина ва-л- муна” (“Муфассал ва исталган китоб”) асари инсон танасининг барча аъзоларини даволашга бағишланиб, жуда машҳур бўлган. Буни асарнинг Осиё, Африка ва Европа кутубхоналарида қирқдан зиёд қўлёзмалари мавжудлиги ҳам тасдиқлайди. Бу асарида олим қадимги ва ўзига замондош бўлган ўттиздан ортиқ табиблар ҳақидаги маълумотларни ҳам жамлаган.
Олимнинг “Китоб ат-танвир фи- л-истилоҳот ат-тиббия” (“Тиббий истилоҳларни ёритувчи китоб”) номли иккинчи асари изоҳли луғат бўлиб, унда 350 дан ортиқ тиббий атамалар келтирилган. Бу асардаги ўша давр тиббий амалиётида қўлланган парҳез таомлар, ичимликлар ва махсус мосламаларга оид шарҳлар оддий луғатларга кирмаган, шунингдек, улар “Тиб қонунлари” ва бошқа китобларда ҳам учрамайди. Ал-Қумрийнинг луғати XVI асрда Бобур ва унинг ўғли Ҳумоюннинг хос табиби бўлган Юсуф ибн Муҳаммад оиласига мансуб Исмоил ибн Муҳаммад Юсуф табиб томонидан форс тилига таржима қилинган. 1991 йилда унинг рус тилига изоҳли таржимаси Тошкентда нашр этилган. Ундан ҳанузгача халқ табобатида фойдаланилади. Ал -Қумрийнинг илм-фан ривожига қўшган ҳиссаси қаторига унинг Абу Али ибн Синодек улкан даҳонинг олим сифатидаги шаклланишидаги фаол иштирокини қўшиш мантиқийдир.